< Châm Ngôn 6 >
1 Con ơi, nếu con bảo lãnh bạn sơ giao, hay đưa tay cam kết với người lạ mặt.
My son! If you have been guarantor for your friend, Have struck your hand for a stranger,
2 Nếu con vướng mắc lời thề, bị miệng lưỡi con ràng buộc—
Have been snared with sayings of your mouth, Have been captured with sayings of your mouth,
3 hãy nghe lời ta khuyên và tự cứu mình, vì con đã rơi vào tay của bạn con. Hãy hạ mình xuống; đi xin họ hủy lời cam kết.
Do this now, my son, and be delivered, For you have come into the hand of your friend. Go, trample on yourself, and strengthen your friend,
4 Đừng trì hoãn; con phải đi ngay! Không được nghỉ ngơi cho đến khi xong việc.
Do not give sleep to your eyes, And slumber to your eyelids,
5 Phải lo giải thoát lấy thân, như nai thoát tay thợ săn, như chim thoát bẫy.
Be delivered as a roe from the hand, And as a bird from the hand of a fowler.
6 Này người lười biếng, hãy quan sát sinh hoạt loài kiến. Hãy rút tỉa bài học để khôn ngoan!
Go to the ant, O slothful one, See her ways and be wise;
7 Tuy không có thủ lãnh, quan chức, hay người cai trị,
Which has no captain, overseer, and ruler,
8 nhưng mùa hè, chúng biết dự trữ lương thực, mùa gặt chúng biết gom góp thóc lúa.
She prepares her bread in summer, She has gathered her food in harvest.
9 Nhưng người lười biếng kia, còn ngủ mãi sao? Đến bao giờ mới thức giấc?
Until when, O slothful one, do you lie? When do you arise from your sleep?
10 Ngủ một chút, mơ màng thêm một chút, khoanh tay nghỉ một chút nữa thôi—
A little sleep, a little slumber, A little clasping of the hands to rest,
11 cảnh nghèo đến như kẻ trộm; bạo tàn, đột ngột như phường cướp tấn công.
And your poverty has come as a traveler, And your want as an armed man.
12 Bọn vô lại độc ác thích điều gì? Họ không ngớt nói lời dối trá,
A man of worthlessness, a man of iniquity, Walking [with] perverseness of mouth,
13 nháy mắt, khều chân hay tay ngầm ra dấu.
Winking with his eyes, speaking with his feet, Directing with his fingers,
14 Lòng đầy gian tà, mưu toan điều ác, xui cạnh tranh, bất hòa.
Contrariness [is] in his heart, devising evil at all times, He sends forth contentions.
15 Nhưng họ sẽ bị tai họa bất ngờ, bị diệt không phương cứu thoát.
Therefore his calamity comes suddenly, He is broken instantly—and no healing.
16 Sáu điều Chúa Hằng Hữu ghét— hay bảy điều làm Ngài gớm ghê:
These six has YHWH hated, Indeed, seven [are] abominations to His soul:
17 Mắt kiêu căng, lưỡi gian dối, bàn tay đẫm máu vô tội,
High eyes, False tongues, And hands shedding innocent blood,
18 lòng mưu toan những việc hung tàn, chân phóng nhanh đến nơi tội ác,
A heart devising thoughts of vanity, Feet hastening to run to evil,
19 làm chứng gian khai mang hại người, xúi giục anh chị em tranh chấp.
A false witness [who] breathes out lies, And one sending forth contentions between brothers.
20 Con ơi, phải nghe lời cha khuyên dạy, và đừng bỏ khuôn phép mẹ con.
Keep, my son, the command of your father, And do not leave the law of your mother.
21 Phải luôn luôn ghi lòng tạc dạ. Đeo những lời ấy vào cổ con.
Bind them on your heart continually, Tie them on your neck.
22 Nó sẽ dẫn dắt con khi đi. Gìn giữ con lúc ngủ. Trò chuyện khi con thức dậy.
In your going up and down, it leads you, In your lying down, it watches over you, And you have awoken—it talks [with] you.
23 Vì sự khuyên dạy là ngọn đèn, khuôn phép là ánh sáng; Quở trách khuyên dạy là vạch đường sống cho con.
For the command [is] a lamp, And the Law a light, And a way of life [are] reproofs of instruction,
24 Gìn giữ con khỏi đàn bà tội lỗi, khỏi lưỡi dụ dỗ của dâm phụ.
To preserve you from an evil woman, From the flattery of the tongue of a strange woman.
25 Lòng con đừng thèm muốn nhan sắc nó. Chớ để khóe mắt nó chinh phục con.
Do not desire her beauty in your heart, And do not let her take you with her eyelids.
26 Mê kỹ nữ thì sẽ lâm cảnh vong gia bại sản, lấy vợ người thì mất cả hồn linh.
For a harlot consumes to a cake of bread, And an adulteress hunts the precious soul.
27 Có ai mang lửa trong lòng, mà áo quần không bốc cháy?
Does a man take fire into his bosom, And are his garments not burned?
28 Có ai bước trên than hồng, mà khỏi bị phỏng chân chăng?
Does a man walk on the hot coals, And are his feet not scorched?
29 Ai ngoại tình với vợ người cũng vậy. Người đụng đến nàng hẳn không tránh khỏi hình phạt.
So [is] he who has gone in to the wife of his neighbor, None who touches her is innocent.
30 Người ta có thể khoan hồng cho kẻ trộm, vì hắn phạm tội ăn cắp do đói.
They do not despise the thief, When he steals to fill his soul when he is hungry,
31 Nhưng nếu bị bắt nó phải bồi thường gấp bảy lần, phải lấy hết tài vật trong nhà để trang trải.
And being found he repays sevenfold, He gives all the substance of his house.
32 Nhưng người phạm tội ngoại tình thật ngu dại, vì tự hủy diệt chính mình.
He who commits adultery [with] a woman lacks heart, He who does it is destroying his soul.
33 Danh liệt, thân bại. Hổ thẹn nhục nhã suốt đời.
He finds a stroke and shame, And his reproach is not wiped away,
34 Người chồng sẽ ghen tuông giận dữ, báo thù chẳng chút nương tay.
For jealousy [is] the fury of a man, And he does not spare in a day of vengeance.
35 Anh ta không nhận tiền chuộc lỗi, dù con nộp bao nhiêu cũng không bằng lòng.
He does not accept the appearance of any atonement, Indeed, he does not consent, Though you multiply bribes!