< Proverbs 23 >
1 If thou sit to sup at the table of a prince, consider attentively the things set before thee:
Khi con ngồi ăn bữa với một quan trưởng, Hãy xét kỹ người ở trước mặt con;
2 and apply thine hand, knowing that it behoves thee to prepare such [meats]: but if thou art very insatiable,
Nếu con có láu ăn, Khá để con dao nơi họng con.
3 desire not his provisions; for these belong to a false life.
Chớ thèm món ngon của người, Vì là vật thực phỉnh gạt.
4 If thou art poor, measure not thyself with a rich man; but refrain thyself in thy wisdom.
Con chớ chịu vật vã đặng làm giàu; Khá thôi nhờ cậy khôn ngoan riêng của con.
5 If thou shouldest fix thine eye upon him, he will disappear; for wings like an eagle's are prepared for him, and he returns to the house of his master.
Con há liếc mắt vào sự giàu có sao? Nó đã chẳng còn nữa rồi; Vì nó quả hẳn có mọc cánh, Và bay lên trên trời như chim ưng vậy.
6 Sup not with an envious man, neither desire thou his meats:
Chớ ăn bánh của kẻ có mắt gian ác, Và đừng tham muốn những món ngon của hắn.
7 so he eats and drinks as if any one should swallow a hair, and do not bring him in to thyself, nor eat thy morsel with him:
Vì hắn tưởng trong lòng thể nào, thì hắn quả thể ấy. Hắn nói với con rằng: Hãy ăn uống đi; Nhưng trong lòng hắn chẳng hiệp cùng con.
8 for he will vomit it up, and spoil thy fair words.
Miếng con đã ăn, con sẽ mửa ra, Và mất những lời hòa mĩ của con.
9 Say nothing in the ears of a fool, lest at any time he sneer at thy wise words.
Chớ nói vào lỗ tai kẻ ngu muội; Vì nó sẽ khinh dể sự khôn ngoan của các lời con.
10 Remove not the ancient landmarks; and enter not upon the possession of the fatherless:
Chớ dời đi mộc giới cũ, Ðừng vào trong đồng ruộng của kẻ mồ côi;
11 for the Lord is their redeemer; he is mighty, and will plead their cause with thee.
Vì Ðấng cứu chuộc của họ vốn quyền năng, Sẽ binh vực sự cáo tụng của chúng nó nghịch với con.
12 Apply thine heart to instruction, and prepare thine ears for words of discretion.
Hãy chuyên lòng về sự khuyên dạy, Và lắng tai nghe các lời tri thức.
13 Refrain not from chastening a child; for if thou beat him with the rod, he shall not die.
Chớ tha sửa phạt trẻ thơ; Dầu đánh nó bằng roi vọt, nó chẳng chết đâu. Khi con đánh nó bằng roi vọt,
14 For thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from death. (Sheol )
Aét giải cứu linh hồn nó khỏi âm phủ. (Sheol )
15 Son, if thy heart be wise, thou shalt also gladden my heart;
Hỡi con, nếu lòng con khôn ngoan, Thì lòng ta cũng sẽ được vui mừng;
16 and thy lips shall converse with my lips, if they be right.
Phải, chánh ruột gan ta sẽ hớn hở Khi miệng con nói điều ngay thẳng.
17 Let not thine heart envy sinners: but be thou in the fear of the Lord all the day.
Lòng con chớ phân bì với kẻ hung ác; Nhưng hằng ngày hãy kính sợ Ðức Giê-hô-va.
18 For if thou shouldest keep these things, thou shalt have posterity; and thine hope shall not be removed.
Vì quả hẳn có sự thưởng thiện, Và sự trông đợi của con sẽ chẳng thành ra luống công.
19 Hear, [my] son, and be wise, and rightly direct the thoughts of thine heart.
Hỡi con, hãy nghe và trở nên khôn ngoan, Khá dẫn lòng con vào đường chánh.
20 Be not a wine-bibber, neither continue long at feasts, and purchases of flesh:
Chớ đồng bọn cùng những bợm rượu, Hoặc với những kẻ láu ăn;
21 for every drunkard and whoremonger shall be poor; and every sluggard shall clothe himself with tatters and ragged garments.
Vì bợm rượu và kẻ láu ăn sẽ trở nên nghèo; Còn kẻ ham ngủ sẽ mặc rách rưới.
22 Hearken, [my] son, to thy father which begot thee, and despise not [thy mother] because she is grown old.
Hãy nghe lời cha đã sanh ra con, Chớ khinh bỉ mẹ con khi người trở nên già yếu.
Hãy mua chân lý, Sự khôn ngoan, sự khuyên dạy, và sự thông sáng; chớ hề bán đi.
24 A righteous father brings up [his children] well; and his soul rejoices over a wise son.
Cha người công bình sẽ có sự vui vẻ lớn, Và người nào sanh con khôn ngoan sẽ khoái lạc nơi nó.
25 Let thy father and thy mother rejoice over thee, and let her that bore thee be glad.
Ước gì cha và mẹ con được hớn hở, Và người đã sanh con lấy làm vui mừng.
26 [My] son, give me thine heart, and let thine eyes observe my ways.
Hỡi con, hãy dâng lòng con cho cha, Và mắt con khá ưng đẹp đường lối của cha.
27 For a strange house is a vessel full of holes; and a strange well is narrow.
Vì kị nữ vốn là một cái hố sâu, Và dâm phụ là một cái hầm hẹp.
28 For such a one shall perish suddenly; and every transgressor shall be cut off.
Nàng đứng rình như một kẻ trộm, Làm cho thêm nhiều kẻ gian tà trong bọn loài người.
29 Who [has] woe? who trouble? who [has] quarrels? and who vexations and disputes? who [has] bruises without a cause? whose eyes are livid?
Ai bị sự hoạn nạn? Ai phải buồn thảm? Ai có sự tranh cạnh? Ai than xiết? Ai bị thương tích vô cớ? Ai có con mắt đỏ?
30 Are not those of them that stay long at wine? [are] not [those] of them that haunt [the places] where banquets are? Be not drunk with wine; but converse with just men, and converse [with them] openly.
Tất những kẻ nán trễ bên rượu, Ði nếu thứ rượu pha.
31 For if thou shouldest set thine eyes on bowls and cups, thou shalt afterwards go more naked than a pestle.
Chớ xem ngó rượu khi nó đỏ hồng, Lúc nó chiếu sao trong ly, Và tuôn chảy dễ dàng;
32 But at last [such a one] stretches himself out as one smitten by a serpent, and venom is diffused through him as by a horned serpent.
Rốt lại, nó cắn như rắn, Chít như rắn lục;
33 Whenever thine eyes shall behold a strange woman, then thy mouth shall speak perverse things.
Hai mắt con sẽ nhìn người dâm phụ, Và lòng con sẽ nói điều gian tà;
34 And thou shalt lie as in the midst of the sea, and as a pilot in a great storm.
Thật, con sẽ như người nằm giữa đáy biển, Khác nào kẻ nằm trên chót cột buồm vậy.
35 And thou shalt say, They smote me, and I was not pained; and they mocked me, and I knew it not: when will it be morning, that I may go and seek those with whom I may go in company?
Con sẽ nói rằng: Người ta đập tôi, nhưng tôi không đau; Người ta đánh tôi, song tôi không nghe biết: Khi tôi tỉnh dậy, tôi sẽ trở lại tìm uống nó nữa.